DEFINICJA - objaw chorobowy (podrażnienia lub stanu zapalnego śluzówki jelit) polegający na oddawaniu zwiększonej ilości półpłynnych, płynnych bądź papkowatych stolców z częstością powyżej 3 razy na dobę. O biegunce powiemy również gdy przy jednorazowym wypróżnieniu w stolcu pojawi się krew, śluz czy ropa - mamy wtedy do czynienia z biegunką inwazyjną, która na pewno kwalifikuje się do konsultacji lekarskiej gdyż groźne dla człowieka mikroorganizmy w postaci bakterii i pierwotniaków rozprzestrzeniają się z krwią po całym ciele rozsiewając zakażenie.

Biegunka występuje gdy zostaje zaburzona funkcja jelit a towarzyszą jej również bardzo często bóle brzucha, nudności i wymioty, nierzadko gorączka, dreszcze oraz niebezpieczne dla zdrowia i życia odwodnienie czy głębokie zaburzenia elektrolitowe/ kwasowo-zasadowe które mogą doprowadzić do tzw. wstrząsu hipowolemicznego (stanu bezpośredniego zagrożenia życia).

PRZYCZYNY:

Zwykle biegunka powstaje na skutek infekcji przewodu pokarmowego na tle zakażeń wirusowych bądź bakteryjnych (poprzez bezpośrednie zakażenie bakteryjne lub za pośrednictwem endotoksyn bakteryjnych). Może być również niezakaźna np. wywołana w przebiegu przewlekłej, zapalnej chorobie jelit.

Inne przyczyny powodujące biegunkę:

- upośledzone trawienie i wchłanianie pokarmów np. przy zapaleniu trzustki
- zbyt gorące/zimne posiłki
- strach i stres
- uczulenie na określony produkt spożywczy
- nadczynność tarczycy
- zatrucie grzybami, rtęcią, lekami
- po zabiegu chirurgicznym wykonywanym na przewodzie pokarmowym
- zaburzenia hormonalne
- rak żołądka

PIERWSZA POMOC:

Naszego niepokoju nie powinna wzbudzać biegunka trwająca dzień, dwa jak również taka w przebiegu stresu, oczywiście nie powodująca dużego odwodnienia. W sytuacji gdy biegunka utrzymuje się powyżej 48godzin lub gdy nie wiadomo jaki czynnik ją wywołał dobrze zasięgnąć porady lekarza w celu weryfikacji czym została ona spowodowana oraz ustalenia właściwego leczenia. Istnieje wiele prostych, domowych sposobów na powstrzymanie biegunki. Podstawowym działaniem jaki powinniśmy wdrożyć udzielając pomocy osobie z biegunką jest przede wszystkim odpowiednio duża podaż płynów oraz stosowanie odpowiedniej diety. Płyny podawane osobie z biegunką powinny być obojętne np. przegotowana woda, gorzka herbata. Dieta ścisła - ryż, kleik na wodzie, suchary. Zupa marchewkowa, banany, duszone jabłka, jagody i czarna porzeczka - te produkty dobrze chłoną wodę są więc ważnymi elementami przeciwbiegunkowej diety.

By nadmiernie nie rozcieńczyć osocza obok wody i napojów trzeba podawać elektrolity (w saszetkach bądź tabletkach do rozpuszczenia w wodzie) ponieważ ich brak może szybko doprowadzić do groźnych powikłań w tym zaburzeń rytmu serca.

Przy domowym leczeniu biegunki trzeba pamiętać również o stosowaniu preparatów zapierających, probiotycznych oraz działających ochronnie na błonę śluzową - do kupienia w każdej aptece bez recepty.

KIEDY TRZEBA ZGŁOSIĆ SIĘ DO LEKARZA?

Zawsze wtedy gdy:

- razem z kałem pojawiają się anomalie w postaci krwi, śluzu, ropy
- biegunka jest długotrwała (utrzymuje się powyżej 48 godzin)
- organizm uległ znacznemu odwodnieniu

OBJAWY ODWODNIENIA:

- suche i popękane usta
- utrata elastyczności skóry
- suchość w ustach, warg i języka
- zapadnięte oczy
- ustanie wydzielania śliny
- znacznie zmniejszone wydzielanie potu,
- uczucie pragnienia
- ogólne osłabienie organizmu, wycieńczenie, omdlenia
- zmniejszenie ilości wydalania moczu aż do całkowitego jego zatrzymania
- mocz ciemniejszej barwy
- zawroty głowy, zaburzenia widzenia
- przyspieszony oddech i praca serca
- obniżone ciśnienie
- senność, zaburzenia świadomości, utrata przytomność
- u niemowląt zapadnięte ciemiączko, policzki i brzuszek; niewielka ilość lub zupełny brak łez podczas płaczu; brak mokrych pieluszek przez 3 godziny i więcej